specialist

Informatie voor specialist en huisarts: palmitoylethanolamide, een EBM pijnstillend supplement

Bent u een specialist of huisarts? Lees dan onderstaande informatie over PEA.

Palmitoylethanolamide: kies voor natuurlijke pijnstilling

Palmitoylethanolamide: endogene stof tegen pijn en ontsteking

Palmitoylethanolamide: een in ons lichaam voorkomende pijnstillende stof

Palmitoylethanolamide (PEA) is sinds 2010 in Nederland verkrijgbaar als supplement.

PEA is een pijnstillende stof, die uitvoerig onderzocht is in vele klinische studies, samengevat in enkele key-referenties aan het eind van dit overzicht.

In 2015 is in een peer reviewed pijntijdschrift de grootste klinische studie met PEA besproken, alsmede de daaruit hoge effectiviteit (de berekende NNT was 1.5.)

PEA vormt de basis van ons zelfhelende vermogen.

Omdat het een supplement is, is het vaak bij artsen onbekend (niet opgenomen in farmacotherapeutisch kompas). Het is echter een zeer zinvol middel bij chronische pijn, met bewezen effectiviteit.

Het middel is als ontstekingsremmende natuurlijke stof (een autacoid) voor het eerst beschreven in 1957 (1), en als pijnstiller voor het eerst in 1975 in the Lancet. Door het werk van de Nobelprijs winnares prof. Rita Levi-Montalcini werd in 1993 het werkingsmechanisme duidelijk (2).

Sinds de zeventiger jaren van de vorige eeuw zijn er vele tientallen klinische studies uitgevoerd naar de veiligheid en de werkzaamheid van dit lichaamseigen middel, met in totaal ongeveer 5000 patienten. Omdat het merendeel van die studies verricht zijn door artsen die geen Engels als moedertaal hadden, bleef de verslaglegging van veel van die studies vaak beperkt in het Engels, of verscheen in Italiaanse of Spaanse neurologische of anesthesiologische tijdschriften.

Sinds 2010 is daar verandering in gekomen, sinds dat jaar is palmitoylethanolamide ook als supplement beschikbaar gekomen. In Pubmed zijn inmiddels (anno 2015) meer dan 500 artikelen te vinden over deze stof, waaronder tientallen over de klinische betekenis ervan. In de referenties hieronder vindt u een klinische samenvatting van alle studies gedaan op het gebied van de pijnstillende en ontstekingsremmende werking van palmitoylethanolamide. De meest omvangrijke klinische placebo-gecontroleerde studie bij chronische pijn is uitgevoerd met 636 patienten met ernstige pijnen door een hernia, en de resultaten ondersteunende de uitkomsten van de andere studies. (3) Tevens bij de referenties een verslag van de ervaringen bij een aantal Nederlandse patienten met uiteenlopende pijnsyndromen (4). Ook de stemming bij chronische pijnen kan door het gebruik van PEA verbeteren.

Palmitoylethanolamide is veilig in te zetten en duidelijk werkzaam bij chronische pijnen, er zijn geen negatieve interacties bekend. Het Number Needed to Treat (NNT) van palmitoylethanolamide is 1.5. Deze resultaten werden het eerst in 2011 door ons gepresenteerd op het Italiaanse neurologen en anesthesiologen congres, SIAARTI. Palmitoylethanolamide is met een NNT van 1.5 een bijzondere aanwinst bij de behandeling van chronische en neuropathische pijnen.

Palmitoylethanolamide: uitgebreide reviews  en bron-artikelen beschikbaar

Een aantal reviews in peer reviewed journals zijn vrij in het internet te verkrijgen, deze artikelen en de links zijn te vinden in de referenties. De meest recente is uit 2015.

Palmitoylethanolamide: in Nederland geproduceerd

Palmitoylethanolamide is in Nederland verkrijgbaar als  supplement, is in een Nederlands GMP gecertificeerde faciliteit geproduceerd en getest op zuiverheid in een onafhankelijk Amerikaans laboratorium; hier te controleren. Het bevat dan ook 100% zuiver PEA. Kies voor een PEA preparaat met het Pea-opt keurmerk; van vele andere PEA preparaten is de zuiverheid niet gebleken  (Pea-Opt.) En belangrijker nog, alleen van PEA preparaten met dit merkteken zijn ondersteunende klinische studies, die de effectiviteit en de veiligheid documenteren (zie ook laatste paragraaf).

PEA bevat alleen de zuivere natuurlijke en lichaamseigen stof palmitoylethanolamide en is beschikbaar in 400 mg capsules. Het supplement is simpel via het internet verkrijgbaar, verdere achtergronden op deze link.

Er zijn geen negatieve interacties bekend en geen bijwerkingen van betekenis. Palmitoylethanolamide wordt simpel in elke lichaamscel uit membraan-vetten opgebouwd en simpel door lichaamseigen enzymen via het cytoplasma afgebroken. Er is dus geen hepatische of renale klaring noodzakelijk.

PEA kan samen met andere analgetica gegeven worden

Er zijn een aantal formele interactie studies gedaan met andere pijnstillers, zoals pregabaline, oxycodon etc waaruit steeds bleek dat palmitoylethanolamide de pijnstillende werking van andere analgetica ondersteunde en dat de middelen goed samen gegeven konden worden. De ervaringen met Nederlandse neuropathische pijn patienten zijn beschreven in referente 5. In referentie 6 een samenvatting van 6 dubbel blinde gerandomiseerde klinische studies van voor de millennium wende.

Dosering PEA

De instap dosering is 3 maal daags 400 mg PEA eventueel als twee maal een capsule in de ochtend en 1 capsule in de avond; de werking treedt langzaam op, omdat palmitoylethanolamide o.a. werkt via biologische modulatie van een kernreceptor en enkele membraan receptoren.

PEA: dosis aanbevelingen

We adviseren altijd om palmitoylethanolamide te geven gedurende 2 maanden en in die periode samen met de patient te evalueren of het zinvol is om te continueren of te stoppen. Meestal merken patienten dat de pijnstillende werking binnen 1-3 weken ontstaat, maar sommigen hebben langer nodig. In bepaalde gevallen kan overwogen worden, bij onvoldoende klinische respons om de dosis te verdubbelen. Doseringen tot 100 mg/kg lichaamsgewicht konden zonder problemen ingenomen worden. We adviseren niet hoger te doseren dan 30-40 mg per kg lichaamsgewicht, hogere doseringen lijken geen extra effect meer te geven.

Problematische bijwerkingen zijn nooit gemeld. Wij hebben in Nederland duizenden patienten sinds 2011 behandeld en kunnen dat beamen.

Kwaliteitsaanbeveling: welk PEA preparaat?

Aangezien er sinds 2014 ook PEA preparaten beschikbaar gekomen zijn waarbij de kwaliteit onduidelijk is, of waarbij bepaalde plantenstoffen bijgemengd zijn, adviseren we altijd om uitsluitend een PEA preparaat in te zetten welke beschermd is door een formuleringspatent, of welke een Pea-Opt keurmerk draagt. Alleen dat soort preparaten hebben een bewezen effectiviteit op basis van een groot aantal klinische studies. Dat zijn bijvoorbeeld de preparaten van Russell Science, Greenleaves, Vitals en Epitech.

Huisartsen en specialisten kunnen bij vragen contact op nemen met de PEA expert van ons instituut, voor overleg over individuele patienten of indicaties:

prof. dr. J.  M. Keppel Hesselink: 06-51700527 (nummer alleen voor intercollegiaal overleg).

Literatuur PEA

1. Kuehl, F.A., Jacob, T.A., Ganley, O.H., Ormond, R.E., Meisinger, M.A.P. 1957. The identification of N-2-hydroxyethyl-palmitamide as a natural occurring antiinflammatory agent. Journal of the American Chemical Society 79:5577-5578

2. Aloe,L., Leon, A., Levi-Montalcini, R. A proposed autacoid mechanism controlling mastocyte behaviour. Agents and actions 1993; 39:C145–C147.

3. Keppel Hesselink,, J.M. New Targets in Pain, Non-Neuronal Cells, and the Role of Palmitoylethanolamide. Open Pain Journal2012; 5: 12-23

4. Keppel Hesselink, JM, Hekker, TA. Therapeutic utility of palmitoylethanolamide in the treatment of neuropathic pain associated with various pathological conditions: a case series Journal of Pain Research 2012; 5:437 – 442

5.Keppel Hesselink JM. Chronic idiopathic axonal neuropathy and pain, treated with the endogenous lipid mediator palmitoylethanolamide: a case collection. Int Med Case Rep J. 2013 Sep 13;6:49-53. doi: 10.2147/IMCRJ.S51572.

6. Keppel Hesselink JM, de Boer T, Witkamp RF.Palmitoylethanolamide: A Natural Body-Own Anti-Inflammatory Agent, Effective and Safe against Influenza and Common Cold. Int J Inflam. 2013;2013:151028. Epub 2013 Aug 27. Review.

7. Keppel Hesselink, JM, Kopsky, DJ. Palmitoylethanolamide, a neutraceutical, in nerve compression syndromes: efficacy and safety in sciatic pain and carpal tunnel syndrome. Journal Pain Research 23 October 2015 Volume 2015:8 Pages 729—734.

8. Jan M. Keppel Hesselink, Ciro Costagliola, Josiane Fakhry, and David J. Kopsky, “Palmitoylethanolamide, a Natural Retinoprotectant: Its Putative Relevance for the Treatment of Glaucoma and Diabetic Retinopathy,” Journal of Ophthalmology, vol. 2015, Article ID 430596, 9 pages, 2015. doi:10.1155/2015/430596

Bron(nen) : Neuropathie

Email this to someoneShare on FacebookPin on PinterestShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
indicaties PEA

Indicaties palmitoylethanolamide

Palmitoylethanolamide

Palmitoylethanolamide (N-(2-hydroxyethyl)hexadecanamide of palmidrol, afgekort PEA) is een vetzuuramide dat van nature voorkomt in het menselijk lichaam.

molecuulstructuur PEA
Figuur 1. Molecuulstructuur van palmitoylethanolamide.

Palmitoylethanolamide heeft drie hoofdfuncties in het lichaam: celbescherming, ontstekingsremming en pijnstilling. Palmitoylethanolamide is aanwezig in vele lichaamscellen en weefsels. Het is essentieel voor de bescherming van cellen en weefsels tegen schadelijke prikkels die kunnen ontstaan door zuurstoftekort, mechanische schade of schade door ontstekingen (inclusief chronische laaggradige ontstekingen). Daarnaast is palmitoylethanolamide een ontstekingsremmende stof die onder andere een bewezen werkzaamheid heeft bij griep en verkoudheid. Ten slotte is palmitoylethanolamide een bijzonder goede pijnstiller, met name bij chronische pijnklachten. Het is een belangrijke nieuwe bijwerkingsvrije behandelmogelijkheid voor pijn en een grote doorbraak op het gebied van chronische pijnbestrijding.

Palmitoylethanolamide normaliseert uit balans gebrachte biologische processen zoals chronische ontstekingen of beschadigingen door trauma of zuurstofgebrek. Dit gebeurt onder andere via de invloed op een bepaalde kernreceptor [1], die de PPAR [2] receptor genoemd wordt. Deze kernreceptor herstelt het evenwicht in cellen die uit balans gebracht zijn waardoor deze cellen niet langer te veel ontstekingsfactoren en pijn bevorderende stoffen aanmaken (zie afbeelding).
Werking Palmitoylethanolamide
Het activeren van deze kernreceptor speelt dan ook een belangrijke rol bij pijnstilling. Palmitoylethanolamide kan in veel cellen gevormd worden en kan op deze manier werkzaam zijn bij chronische pijnklachten. Het maakt namelijk deel uit van een natuurlijk anti-pijn systeem in ons lichaam. Bij elk chronisch pijnsyndroom vindt er overmatige activatie plaats van bepaalde cellen die bij ontsteking een rol spelen, zoals de mestcellen [3] en de gliacellen [4]. Sinds een aantal jaren is bekend dat deze niet-neuronale cellen chronische pijn in stand houden. Daarom is het van groot belang deze geactiveerde ontstekingsachtige cellen in hun overmatige activiteit te remmen. Dat is precies wat palmitoylethanolamide doet. Het brengt deze cellen weer tot rust, waardoor chronische pijnsystemen in het lichaam aanmerkelijk zullen verminderen.
De werking van palmitoylethanolamide (PEA) is in de jaren 90 ontdekt door Nobelprijswinnares Rita Levi-Montalcini. Sinds die tijd zijn er vele (o.a. klinische) onderzoeken gedaan met PEA en is er gaandeweg meer bekend geworden over de werkingsmechanismen. Er zijn inmiddels meer dan 300 wetenschappelijke publicaties over deze stof.

Verklarende woordenlijst

1. Kernreceptor

Een receptor die zich bevindt in de celkern en die kan binden met bepaalde stoffen zoals hormonen. Door de binding van deze stoffen aan de kernreceptor oefent deze vervolgens invloed uit op het DNA waardoor bepaalde genen vervolgens meer of minder tot expressie komen (een voorbeeld hiervan is dat palmitoylethanolamide bindt aan de kernreceptor en deze het DNA zodanig beïnvloedt dat de aanmaak van ontstekingsfactoren verminderd wordt).
2. PPAR receptor
Peroxisome proliferatoractivated receptor; een specifieke kernreceptor die voorkomt in verschillende soorten weefsels. Oorspronkelijk werd gedacht dat deze receptoren het aantal peroxisomen (een celorganel dat onder andere voor de detoxificatie van bepaalde schadelijke stoffen kan zorgen) in de cel konden laten toenemen. Later bleek dat PPAR receptoren veel meer functies hebben en dat ze een essentiële rol spelen bij de celdifferentiatie, ontwikkeling en het metabolisme van hogere organismen.
3. Mestcellen
Cellen die onder andere in het slijmvlies van de luchtwegen, neus en darm voorkomen, maar ook in de huid en andere weefsels. Deze cellen produceren onder andere histamine dat wordt opgeslagen in korrels. Mestcellen kunnen geactiveerd raken door bijvoorbeeld beschadiging of contact met een allergeen. De inhoud van de korrels wordt dan vrijgegeven en veroorzaakt een ontstekingsreactie.
4. Gliacellen
(Grieks: glia = lijm) nietneuronale cellen die in het zenuwstelsel voorkomen en de neuronen beschermen en verzorgen. De verhouding gliacellen/ zenuwcellen is ongeveer 10:1. In tegenstelling tot de neuronen zijn gliacellen wel in staat zich te delen.

Bronnen

Palmitoylethanolamide (PEA) is een lichaamseigen stof die in de cel aangemaakt kan worden als reactie op bepaalde prikkels, zoals de aanwezigheid van vrije radicalen. Ook bevat voedsel kleine hoeveelheden van deze stof, met name eieren, pinda’s, soja, (orgaan)vlees en vis.

Kwaliteitsaspecten

Voor een optimale opname en benutting van palmitoylethanolamide is het van groot belang om te kiezen voor een voedingssupplement dat zo zuiver mogelijk is, een hoge dosering palmitoylethanolamide heeft (bijvoorbeeld 400 mg per capsule) en geen onnodige additieven bevat. PEA-supplementen met het PEA opt® keurmerk bevatten palmitoylethanolamide met de hoogste zuiverheid en kwaliteit, en een optimale opneembaarheid. Een gepatenteerd productieproces zorgt voor PEA-deeltjes met verschillende grootte (verkleinde, verfijnde en ultra-verfijnde deeltjes) in een specifieke verhouding. Palmitoylethanolamide dat niet op deze speciale manier behandeld is, kan moeilijker opneembaar zijn voor het lichaam en daardoor minder werkzaam zijn.

Indicaties

Chronische pijnen, zoals pijnen bij:
  • artrose en artritis
  • migraine
  • menstruatie
  • bekkenaandoeningen
  • prostaataandoeningen
  • endometriose
  • chronische lage rugpijn
  • chronische onbegrepen buikklachten
  • nekpijnen en whiplash klachten
  • fibromyalgie
  • pijnen na kiesextracties
  • viscerale pijnsyndromen
  • (nachtelijke) spierkrampen
Neuropathische pijnen, zoals pijnen bij:
  • hernia
  • carpaletunnelsyndroom en andere zenuwbeklemmingssyndromen
  • gordelroos
  • multiple sclerose
  • pijnen en spasmen na een beroerte
  • chronische idiopathische axonale neuropathie
  • diabetes type 1 en 2
  • chemokuren
  • bestralingen bij kanker
  • complex regionaal pijnsyndroom* (CRPS) of Sudeck pijnen
  • neuralgische pijnen
Chronische ontstekingen, zoals bij:
  • chronische laaggradige ontstekingen
  • degeneratieve aandoeningen, zoals de ziekte van Alzheimer en de ziekte van Parkinson (sinds enkele jaren is duidelijk aan het worden dat bij degeneratieve ziektebeelden neuroinflammatie een grote rol speelt; er zijn alleen nog geen klinische studies gedaan naar de effecten van palmitoylethanolamide bij deze aandoeningen)
  • multiple sclerose (MS) en amyotrofische lateraalsclerose (ALS)
  • chronische darmontstekingen (ziekte van Crohn, colitis ulcerose)
  • metabool syndroom
  • atherosclerose
  • kinkhoest
  • vaginitis, vulvodynia, vestibulitis
  • blaaspijnsyndroom
Acute ontstekingen, zoals bij:
  • griep
  • verkoudheden
  • acute trauma’s

Contra-indicaties

Bij een klinische lever- of nierinsufficiëntie kan het raadzaam zijn de dosering op te bouwen. Begin dan met 400 mg per dag en bouw het binnen een week op tot de normale dagdosering van 1200 mg. Er zijn onvoldoende gegevens bekend over de veiligheid van PEA Pure tijdens de zwangerschap. Om deze reden wordt gebruik tijdens zwangerschap afgeraden.

Gebruiksadviezen

Gedurende de eerste twee maanden driemaal daags 400 mg bij een maaltijd met ruim water innemen. De dagdosering kan ook in twee keer ingenomen worden (bijvoorbeeld in de ochtend 800 mg en ’s avonds 400 mg). Indien na één maand te weinig effect wordt bemerkt, kan de dosis verdubbeld worden. Voor een snellere werking kan het zinvol zijn om capsules te openen, de inhoud op een lepeltje te doen en onder de tong te strooien. Laat het poeder dan zo veel mogelijk in de mond oplossen.
Gebruikers van palmitoylethanolamide merken meestal verbetering in de eerste weken van het gebruik. Pas na twee maanden consequent gebruik kan de werking van palmitoylethanolamide goed beoordeeld worden. Vanaf dat moment wordt duidelijk of langer gebruik zinvol is. Wanneer na twee maanden het gewenste effect bereikt is, kan de dosering in veel gevallen worden verlaagd naar tweemaal daags 400 mg.
Vanaf vier maanden kunt u overwegen om:
  • door te gaan met de inname van tweemaal daags 400 mg
  • de inname terug te brengen tot eenmaal daags 400 mg
  • de inname te beëindigen

Indien het resultaat na het verlagen van de dosering afneemt, wordt geadviseerd om de dosering weer te verhogen tot twee- of driemaal daags 400 mg.

Als onderhoudsdosering voor mensen zonder ernstige gezondheidsklachten kan circa 400 mg per dag worden aangehouden. Als profylactische dosering ten tijde van griepepidemieën kan tweemaal daags 400 mg genomen worden. Bij het uitbreken van griep is 1200-1600 mg per dag aan te bevelen.

De opname van palmitoylethanolamide is vermoedelijk beter als het supplement na de maaltijd wordt ingenomen, maar daar is geen duidelijk onderzoek naar gedaan.

Interactie

  • Er zijn geen negatieve interacties waargenomen van palmitoylethanolamide met reguliere medicatie. PEA Pure kan dus zonder bezwaar naast medicatie gebruikt worden.
  • PEA kan de werking van reguliere pijnstillers zoals opiaten, amitriptyline en pregabaline versterken (positieve interactie). PEA kan desgewenst ingezet worden om de dosering van reguliere pijnstillers te verminderen, of deze zelfs na enige tijd te vervangen.
  • Palmitoylethanolamide beschermt tegen toxische effecten van cytostatica. Aanbevolen wordt, indien mogelijk en in samenspraak met de oncoloog, om palmitoylethanolamide (1200 mg/dag) te starten voor de chemokuur en het middel pas te stoppen enkele maanden na de chemokuur. Voorts heeft palmitoylethanolamide een intrinsieke anti-tumor werking, waardoor het toedienen van een chemokuur samen met palmitoylethanolamide een dubbel therapeutisch effect kan hebben: een betere werking van de chemokuur en een betere bescherming van de lichaamscellen tegen de bijwerkingen van de chemokuur.
  • B-vitamines (waaronder vitamine B1, B6 en B12) hebben een synergetische werking in combinatie met PEA. Zorg daarom dat de dagelijkse inname van B-vitamines voldoende is, bijvoorbeeld door aanvulling van de voeding met een multi of vitamine B-complex.
  • Aangezien palmitoylethanolamide en R-alfaliponzuur synergetische effecten hebben bij diabetes is het te overwegen om naast palmitoylethanolamide R-alfaliponzuur te suppleren (ten minste driemaal daags 100 mg). De combinatie van palmitoylethanolamide en alfaliponzuur heeft een pijnstillende en celbeschermende werking.
  • Palmitoylethanolamide kan ook samen met supplementen zoals acetyl-L-carnitine gegeven worden bij klachten van neuropathische aard. De combinatie met vitamine D3 suppletie kan eveneens zeer zinvol zijn bij chronische pijnklachten.

Veiligheid

Uit de studies naar palmitoylethanolamide zijn geen negatieve bijwerkingen naar voren gekomen, zelfs niet bij ouderen en kinderen. In klinische studies zijn doseringen tot 100 mg/kg lichaamsgewicht per dag gebruikt zonder negatieve effecten (afgezien van onschuldige bijwerkingen die ook bij placebo voorkomen). De LD50 (de dosering waarbij 50% van de proefdieren dood gaat) is niet bepaalbaar, omdat de stof een natuurlijk vet is dat bij het geven van hogere doseringen gewoon verteerd wordt door de enzymen (lipases) van de darm.

Bron: Orthokennis

Email this to someoneShare on FacebookPin on PinterestShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn